Entroido de Samede

"Sempre houbo mellor Entroido en Samede que en ningún sitio!"

“OS CAMPANONES” QUINTANILLA DE YUSO

Resulta rechamante a estrana data en que se celebran “Os campanones” de Quintanilla de Yuso. Ata onde lembran os máis maiores, esta mascarada celebrouse «sempre» o domingo de Pascua ou de Resurrección, ao remate da Semana Santa. Este ano o párroco, adiantou a misa ao sábado e houbo que adaptarse.

Quintanilla atópase nun val inmediato ao río Eria, a 1.072 m de altitude, forma parte do municipio de Truchas. Nós chegamos a pequeña aldea preto de mediodía e sorprendeunos as poucas trazas de festa que se observaba. Recomendáronnos ir xantar a Troitas ( cabeza do concello), no único restaurante que hai, pero totalmente recomendable. A benvida ao pobo de Truchas como tal dáa unha ponte romana chamada Os Sapos, sobre o río Eria, probable paso dunha vía mineira cara ás explotacións do Teleno e cara ás canles que levaban auga ás Medulas e que se conserva practicamente enteiro. Como elemento de interese histórico-artístico tamén destaca a igrexa de Truchas, que data de 1736 (século XVIII), ten espadana aguda e atrio con cruceiro de roca arenisca. Está dedicada a Santa Colomba.

Respecto á orixe do seu nome, son moitas as lendas existentes, que se foron transmitindo de forma oral, sen que na actualidade póidase constatar documentalmente. Unha delas conecta devandito nome co de “druídas”, cuxo orixe data de épocas prerromanas, non debéndose relacionar, por tanto, coa existencia das prezadas troitas que discorren polos seus ríos. “Druídas” era o nome dos antigos sacerdotes galos, organizadores das tribos celtas; este termo evolucionou lingüisticamente en “ truitas”, pasando posteriormente a converterse en Troitas. Disto despréndese que este pobo puido tomar o seu nome dos habitantes da devandita rexión durante a dominación celta e mesmo en época anterior. Ademais, conta a lenda que á comarca denomínaselle Cabrera porque ao parecer os cristiáns, durante a Reconquista, para defender a zona, empolicados nos cumes e ante a presenza dos exércitos árabes, ataban ás súas cabras teas encencidas nos cornos, e lanzábanas ladeira abaixo, co cal os árabes se asustaban, e abandonaban o sitio. Cando logo reflexionaban acerca do que podería ser aquilo que lles escorrentaba, e ao ver as pegadas de pezuñas na zona, chegaban á conclusión de que eran cabras, e afirmaban: “Cabra era”.

“Os Campanones”. O nome de Campanones ten a súa razón nas campás, ( cencerros, esquilas e tupios), que estes personaxes portan colgados para maior estrondo e axitación dos raparigos. Cinco mozos encarnaban os personaxes de: señorita, señorito, vella, vello e zancudo, o resto revestíase de campanones ata onde chegaban as roupas e os elementos dispoñibles para non ser recoñecidos polo resto dos veciños. Peles de animais e pezas grandes, usadas e antigas constituían a principal fonte para revestirse. O normal é que se pintasen a cara ou se enmascarasen detrás dunhas caretas ou máscaras fabricadas por eles mesmos. Non había diñeiro nin lugares para compralas. A diversión pasaba, moitas veces, pola persecución, con paus e vejigas, aos nenos e ás mozas, que tendían a correr ou a esconderse nas casas por temor, aínda que en ocasións eran sacadas polos Campanones para correr detrás delas. En contadas ou moi raras ocasións gastaban bromas aos veciños do pobo, á fin e ao cabo, deles dependía a cea da noite.

Hoxe en día, perseguén ós rapaces con ramas de acivro.  Este ano, como novidade, recuperouse o personaxe do zancudo, que saíu por última vez nos anos 50 do pasado século  e que a Asociación Cultural San Yusto resucitou para a edición de 2018.

Menos carreiras dábanse os que se revestían do característico campanón de caperuzo, que levan unha careta realizada coa cortiza do bidueiro, que en Quintanilla de Yuso denominase  “cartaloxo”. Tampouco corrían o vello, a vella, o señorito e a señorita, pero disfrazábanse de modo que non se lles recoñecese a ningún.

Fotografías: Fernando Berani

Os campanones cubríanse os corpos con peles de ovellas ou de cans, capotes etc. e para cubrir a cara e a cabeza fabricábanse caretas ou caperuzas con buracos para os ollos, con aparencia de lobos, raposos, osos e outros animais; ou de calquera cousa que puidese asustar (monstros). Os rostros que quedaban vistos habitualmente tinguíanse de negro, aínda que se tapaban parcialmente con tiras de papel, tea ou de pel que colgaban da cabeza.”

Ata a década dos 80 do pasado século “Os Campanones” celebráronse de forma ininterrompida e desde os 90 en todas as décadas non fallaron á tradición. Nos últimos anos a Asociación Cultural San Yusto recuperou algúns dos vellos personaxes, que os anos e o despoboamento sepultaron, pero que aos poucos volven facer das súas.

Se vos apetece ver mais fotografías deste peculiar Entroido podedes facelo na páxina de Fernando Berani (fai click aquí).

 

 

AS BONITAS DE SANDE

    “Os científicos dín que estamos feitos de átomos pero a mín contoume un bo amigo que estamos feitos de historias”

A historia que vos conto hoxe, sucedeu durante o desfile en Valdesoto.

Detrás de nós,  desfilaban “As Bonitas de Sande”.

Pasabamos preto dunha casa, onde unha nena duns cinco ou seis anos contemplaba o desfile. De repente, Antonio Sousa, das “Bonitas” o vela deu un chimpo,

saltando un pequeno valo pra ir correndo onda a nena que, saíu disparada cara a casa, sen decatarse que Antonio fracasara no seu intento ó caer na camposa.

Moito me rín ollando aquela escea e pensei: “Deus é xusto”, pensando no susto que acababa de levar a nena. Fernando Berani, sempre atento o que poida ocorrer, foi quen de retratar este intre.

Con sorpresa, atopei aquela nena máis adiante xunto có seu irmán, na beira da estrada ollando o desfile. Acheguéime a preguntarlle si se  asustara có acontecido antes.  Non me decatei que eu tiña a cara tapada cun pano, xa que ía caracterizada de “Carolo” toda vestida de branco.  Ela preguntoume:

– Ti quen eres? Destapei a cara e antes que puidera contestarlle, seu irmán díxolle:

– É unha noiva! Non a ves?

Sorrindo pensei: Bendita inocencia!

“A miña tarefa foi a dunha simple  tecelá, non merezo o mérito do algodón nin do liño”
ANTHONY MELLO.

XORNAES DE MAZCARAES D´IVIERNU 2018

Entroido de Samede foi convidado a participar na Mascarada. Aceptámolo reto sin expectativas, con ilusión e moitas ganas de disfrutar da experiencia. Os Sidros e Comedies puxéronnolo doado, facèndonos sentir “ese” algo especial, canta xente explèndida atopamos!
Non poderiamos atopar mellor lugar para iniciarnos nesta aventura, porque aínda que cometemos erros propios da inexperiencia, o voso apoio fixo que disfrutasemos coma nenos do desfile.
Temos a sorte de contar no grupo con Fernando Berani, él sabe cómo contar historias a través da súa fotografía. Este è o seu resumen deste desfile. Gracias!

Se queres ver mais fotos de este desfile podes facelo no video que tes aquí abaixo.

Mazcaraes d´Inviernu Valdesoto 2018 video

Entroido Galego de Cardedeu

Ref. Info

+Info Asemblea Cultural Galega de Barcelona

XI Xornaes de Mazcaraes d´Inviernu Valdesoto

XI Xornaes de Mazcaraes d´Inviernu Valdesoto Siero
28 febreru 1/4 marzu 2018

Eiquí estaremos, convidados polos Guirrios

Petisco de fotos do Entroido Grande

Presentación das fotos en Xeito “Troula Vixigueira”

Calidade das fotos “Vixigueira”

 

O Pregón do Antroido de Samede 2018:

“Grazas as tradicións existen os pobos, e grazas aos pobos existen as tradicións.

Son o mapa e o compás para saber cal é o lugar que os individuos ocupan no mundo.

Un mundo cada vez máis cosmopailán, onde as persoas non saben nin de onde veñen nin onde van.

A masa que xunta os ladrillos da construción social, iso é o que facedes eiqui.

Grazas aos participantes por recuperar e sobor de todo grazas aos que antes que nós fixeron que chegaran ata nós.

Grazas Pobo de Samede

Como despois de todo inverno chega unha primaveira.

E hora de mornear as chocas, de bailar , troulear e de esmorgar.

Saúde e adiante Pobo de Samede”

Lumeeeee !!!!!

 

 

 

Fotógrafos:

Mónica Gómez

Javier Otero

Dolores Vázquez

 

Grazas

Bando Antroideiro Samedés

 

Vedrañas e Petrucios

Dons e Donas

Nenas e Rapaces

Pícaros e Cativas

Aos de Aquém …

e aos do Além.

 

Pregase veñan vestidos segundo as Leis do Santo Antroido de Samede dictan:

Traxes vernáculos de Antroido enxebre rural.

No caso contrario os Sagrados Vixigueiros zorregaran sen piedade nin compaixón a todos os infractores.

 

Guía Urxente para Novos Entroidos Ancestrais ( Rurais e Urbans )

Documentación Antroidos Tradicionais

Charles Fréger

 

Participación e Respecto

Fabricación dos Traxes de Entroido na casa a ser posíbel con elementos tradicionais e naturais

Vale: Mascaras feitas na casa de madeira, cortizo, fariña, engrudo, papel maché, sacos, trapos,pelicas, etc

Roupa vella, sabas, colchas,trapos,farrapos,pelicas,etc.

Elementos naturais , carrabouxos, follas, mimbios, paos,etc.

Non vale: Disfraces mercados , nin chineses, plasticallos, etc.

Ven e Participa!!!

 

Entroido Grande

18-02-2018 12:00 Ermida de Samede ou Bar Beade

12:00 Eucaristia Vixigueira e baixada dos Vixigueiros e Besta dende o Castro de Samede

13:00 Muiñeira Cruzada de Samede.

16:00 Xuízo de Policarpio.

 

Entroido Pequeno de Samede 2018

E Antroido, é Samede, …. e si chove, que chova….

A troula continua…

Fotos a continuación Fernando Berani.

 

Un pobo que quere..

Cando quere…

Pode!

Lumeeeeee !!!!

Fotografía: Fernando Berani

DANIEL MALLO

DANIEL MALLO

Aproximadamente no ano 46, os contrarios ás máscaras contrataron a Daniel Mallo, ó acordeonista.  Xuntaron a un grupo de rapaces, As máscaras pequenas, lle chamaban! Formáranse dous equipos. Todo o mundo se foi cós pequenos, as máscaras grandes non levaran a ninguén.

-As outras máscaras foron soas polas airas, uns ían diante, outros atrás e como o Mallo tocaba tan ben…

-Dicía Cidro do Pinche:

– Arrea Daniel que perdemos! Porque o Mallo… Mecago en dez! Era un dos mellores!

– A orquesta do Mallo veu pos contrarios, pagáronlle eles?

-Foran os vixigueiros, foran os vixigueiros… que dixeron:

-Nós habemos traer aquí!

-Arrea Daniel!

Gabriel da Portela era un home alto, delgado, de moito porte e foron el máis Oliva a súa dona montados na besta coa bandeira. Aquela besta era moi mala, vía  xente descoñecida e xa pateaba soa, malísima! Tiña un xenio…

Saíron da casa polo medio das leiras abaixo, chegaron a corredoira, saltaron para o outro lado cara a casa de Diego e a xente toda aplaudindo. Si, si, eles ninguén sabía o que tiñan preparado ninguén o sabía e apareceron así de sorpresa.

-Pero, disfrazados?

-Levaba unhas botas altas que debeunas comprar para iso! Unhas botas de coiro altas ata o xeonllo, un pantalón branco así con, como se chama… con polis, tiña botóns así por fóra do… deses do exercito francés e a bandeira… Estaba bonito aquelo!

-Ela tamén ía disfrazada?

-Os dous! Porque eles fixeron aquello de baixar coa besta, foron ata o cruceiro da Barreira ou así e marcharon

porque a besta estaba cabreada… mecago en diola! podía facer algo, pero marcharon e pouco tempo voltaron. Andaba a xente toda atrás deles!

As máscaras pequenas, ensaiaron a bailar unha pieza que tocaba o Mallo co seu acordeón, no estribillo facía como se cantase un galo, kikiriquíiii… facíao co acordeón, pero soaba talmente coma un galo: as máscaras ían baixando pouco a pouco ata quedar todos en cuclillas, para incorporarse novamente o són do acordeón e seguir bailando.

Unhas bailaban mellor que outras, pero cando se xuntaban a bailar… Era unha cousa das máis bonitas que había na aldea!

-Bailaban moi ben, bailaban mellor cós grandes, foron ensaiar coño!

– Ían preciosas, as máscaras pequenas non levaban sombreiros só cintas de cores, ían bonitas, bonitas….

-Fun de máscara dos pequenos con miña irmá Olga. Tivemos que aprender nun día a muiñeira pero, fixemolo moi ben!

Anxel do Curral máis non sei se foi Dominga dos Carballos, a irmá da nai de Tucho, eses dous me parece que foron os guías. Despois fora Odulia (Deus lle perdoe) me parece que foi miña irmá, aí non estou segura, pero pareceme que si. Odulia e non sei quen máis, pero fixerono… Ese ano, foi moito ano de entroido!

Maruja de Andrés foi por primeira vez de máscara cos pequenos, tiña 16 anos, ó ano seguinte xa foi cos grandes, aos 19 casou e xa non volveu a ir de máscara.

-E haberá fotos desas?

-Non hai, ninguén as ten!

Arturo da Barreira de director de orquesta, moi ben o facía! Marcando quen había de saír. Era dos contrarios ás máscaras, ese ano foi de director da súa orquesta, nós faciamos un grupo grande, ruído faciámolo tamén, cunha palleta esgallada e cousas así. Bueno,  así e todo o punto do saxofón tíñao furado, tiña os seus teclados coas súas tapas de cervexas, o brochiño por diante para que tapara o burete máis pequeño e bueno, notábase cando tapabas un burato algo cambiaba.

– Aí aparecía… Francisco de Gómez tocando no baixo, Arturo da Barreira de director da orquesta e os outros compoñentes, que eu tamén era un! Eu tiña un saxofón. ( Paco de Diego)

-Que me dis! Pero – bueno…

-Si,si… non sei quen era o do trombón!

-Francisco de Gómez era o do baixo…prum, prum, prum…

-O saxofón feito de budio, de tres pezas que o fixera eu, tiña furados coa sua palluca e tocaban malamente, pero tocaban, tamén o trombón tocaba! Tamén tiña unha boquilla, unha palleta de canabeira.

Antonio da Longra argallou un instrumento. Colleu un balde atravesoulle un pau por enriba que sobresaía para os lados, tensou unhas cordas e xa facía ruido, chamoulle “o contrabalde”.

O asunto da música, era que dixeras onde estabas, que fixeras ruído… Despois as voltas e mailas notas…todo era liso e llano.

– Eu ben sei que aí Arturo algo debeu coller así debaixo dun dente para lles facer fronte as máscaras, eu non sei se tiveramos que poñer algo para pagarlle o acordeonista, ó Mallo. E claro, eso era o que andabamos con el e el no medio de nós uuuff …

Formáranse dous equipos. Todo o mundo se foi cós pequenos, as máscaras grandes non levaran a ninguén, foron soas.

 

« Older posts

© 2018 Entroido de Samede

Theme by Anders NorenUp ↑