Entroido de Samede

"Sempre houbo mellor Entroido en Samede que en ningún sitio!"

Category: Entroidos

Artigos relacionados cos Entroidos de Galiza

“OS CAMPANONES” QUINTANILLA DE YUSO

Resulta rechamante a estrana data en que se celebran “Os campanones” de Quintanilla de Yuso. Ata onde lembran os máis maiores, esta mascarada celebrouse «sempre» o domingo de Pascua ou de Resurrección, ao remate da Semana Santa. Este ano o párroco, adiantou a misa ao sábado e houbo que adaptarse.

Quintanilla atópase nun val inmediato ao río Eria, a 1.072 m de altitude, forma parte do municipio de Truchas. Nós chegamos a pequeña aldea preto de mediodía e sorprendeunos as poucas trazas de festa que se observaba. Recomendáronnos ir xantar a Troitas ( cabeza do concello), no único restaurante que hai, pero totalmente recomendable. A benvida ao pobo de Truchas como tal dáa unha ponte romana chamada Os Sapos, sobre o río Eria, probable paso dunha vía mineira cara ás explotacións do Teleno e cara ás canles que levaban auga ás Medulas e que se conserva practicamente enteiro. Como elemento de interese histórico-artístico tamén destaca a igrexa de Truchas, que data de 1736 (século XVIII), ten espadana aguda e atrio con cruceiro de roca arenisca. Está dedicada a Santa Colomba.

Respecto á orixe do seu nome, son moitas as lendas existentes, que se foron transmitindo de forma oral, sen que na actualidade póidase constatar documentalmente. Unha delas conecta devandito nome co de “druídas”, cuxo orixe data de épocas prerromanas, non debéndose relacionar, por tanto, coa existencia das prezadas troitas que discorren polos seus ríos. “Druídas” era o nome dos antigos sacerdotes galos, organizadores das tribos celtas; este termo evolucionou lingüisticamente en “ truitas”, pasando posteriormente a converterse en Troitas. Disto despréndese que este pobo puido tomar o seu nome dos habitantes da devandita rexión durante a dominación celta e mesmo en época anterior. Ademais, conta a lenda que á comarca denomínaselle Cabrera porque ao parecer os cristiáns, durante a Reconquista, para defender a zona, empolicados nos cumes e ante a presenza dos exércitos árabes, ataban ás súas cabras teas encencidas nos cornos, e lanzábanas ladeira abaixo, co cal os árabes se asustaban, e abandonaban o sitio. Cando logo reflexionaban acerca do que podería ser aquilo que lles escorrentaba, e ao ver as pegadas de pezuñas na zona, chegaban á conclusión de que eran cabras, e afirmaban: “Cabra era”.

“Os Campanones”. O nome de Campanones ten a súa razón nas campás, ( cencerros, esquilas e tupios), que estes personaxes portan colgados para maior estrondo e axitación dos raparigos. Cinco mozos encarnaban os personaxes de: señorita, señorito, vella, vello e zancudo, o resto revestíase de campanones ata onde chegaban as roupas e os elementos dispoñibles para non ser recoñecidos polo resto dos veciños. Peles de animais e pezas grandes, usadas e antigas constituían a principal fonte para revestirse. O normal é que se pintasen a cara ou se enmascarasen detrás dunhas caretas ou máscaras fabricadas por eles mesmos. Non había diñeiro nin lugares para compralas. A diversión pasaba, moitas veces, pola persecución, con paus e vejigas, aos nenos e ás mozas, que tendían a correr ou a esconderse nas casas por temor, aínda que en ocasións eran sacadas polos Campanones para correr detrás delas. En contadas ou moi raras ocasións gastaban bromas aos veciños do pobo, á fin e ao cabo, deles dependía a cea da noite.

Hoxe en día, perseguén ós rapaces con ramas de acivro.  Este ano, como novidade, recuperouse o personaxe do zancudo, que saíu por última vez nos anos 50 do pasado século  e que a Asociación Cultural San Yusto resucitou para a edición de 2018.

Menos carreiras dábanse os que se revestían do característico campanón de caperuzo, que levan unha careta realizada coa cortiza do bidueiro, que en Quintanilla de Yuso denominase  “cartaloxo”. Tampouco corrían o vello, a vella, o señorito e a señorita, pero disfrazábanse de modo que non se lles recoñecese a ningún.

Fotografías: Fernando Berani

Os campanones cubríanse os corpos con peles de ovellas ou de cans, capotes etc. e para cubrir a cara e a cabeza fabricábanse caretas ou caperuzas con buracos para os ollos, con aparencia de lobos, raposos, osos e outros animais; ou de calquera cousa que puidese asustar (monstros). Os rostros que quedaban vistos habitualmente tinguíanse de negro, aínda que se tapaban parcialmente con tiras de papel, tea ou de pel que colgaban da cabeza.”

Ata a década dos 80 do pasado século “Os Campanones” celebráronse de forma ininterrompida e desde os 90 en todas as décadas non fallaron á tradición. Nos últimos anos a Asociación Cultural San Yusto recuperou algúns dos vellos personaxes, que os anos e o despoboamento sepultaron, pero que aos poucos volven facer das súas.

Se vos apetece ver mais fotografías deste peculiar Entroido podedes facelo na páxina de Fernando Berani (fai click aquí).

 

 

XORNAES DE MAZCARAES D´IVIERNU 2018

Entroido de Samede foi convidado a participar na Mascarada. Aceptámolo reto sin expectativas, con ilusión e moitas ganas de disfrutar da experiencia. Os Sidros e Comedies puxéronnolo doado, facèndonos sentir “ese” algo especial, canta xente explèndida atopamos!
Non poderiamos atopar mellor lugar para iniciarnos nesta aventura, porque aínda que cometemos erros propios da inexperiencia, o voso apoio fixo que disfrutasemos coma nenos do desfile.
Temos a sorte de contar no grupo con Fernando Berani, él sabe cómo contar historias a través da súa fotografía. Este è o seu resumen deste desfile. Gracias!

Se queres ver mais fotos de este desfile podes facelo no video que tes aquí abaixo.

Mazcaraes d´Inviernu Valdesoto 2018 video

Entroido Galego de Cardedeu

Ref. Info

+Info Asemblea Cultural Galega de Barcelona

XI Xornaes de Mazcaraes d´Inviernu Valdesoto

XI Xornaes de Mazcaraes d´Inviernu Valdesoto Siero
28 febreru 1/4 marzu 2018

Eiquí estaremos, convidados polos Guirrios

Mascarada Ibérica 2018

 

Vixigueira de Samede, Peliqueiro de Santiago de Arriba, Diablo de Luzón, Peliqueiro de Santiago de Arriba

Vixigueira de Samede

Vixigueiros de Samede

Pantalla de Xinzo da Limia e Vixigueira de Samede

Documentación Entroidos

Microdicionario Antroideiro

Máscara, mazcara Latin mascus, masca (pantasma) Arabe مَسْخَرَة  maçjara, maskharah (bufón, paiaso, home con máscara).

Pelica, pilica Latin Pellis (pel)  /   Peliqueiros Castelán Piel, pelliza, pellizeros, pellejero, peletero.

Chocas, chocallos Latin cloca ( campá )   /  Choqueiros Castelán cencerros.

Vixiga, Vexiga, Bincha Latin vexica (vexiga)   /  Vixigueiros, bixigueiros, bincheiros Castelán vejigueros Inglés carnival bladders Francés vessies de carnaval Alemán blasen

Usábanse e úsanse agarradas coas mans ou penduradas dun pao (unha, dúas e ata tres ou máis), ou como caroutas.

Santo Antroido Castelán San Antroido

Vestirse de Antroido, porse o traxe de Antroido Castelán ponerse el traje de Antroido

Morneár as chocas Mobelas chocas Castelán bornear, mover cencerros.

Significados: morte, inverno, ruído, fariña, borralla, palla, vellos, pasado.

Significados: vida, primavera, música, flores, cores, mocidade, futuro.

 

Entroidos Irmáns de Samede (Vixigueiros ou Bincheiros)

Aínda que as vexigas, vixigas ou binchas usábanse acotío en moitos Entroidos fóronse perdendo ( ainda queda constancia en Vilagarcía de Arousa, Pontevedra, Terra Chá ). Usánse coas mans, penduradas dun pao ( o tirso ) ou ben como caroutas.
Bogiganga
Pantallas de Xinzo da Limia, con binchas de porcos ou vacas.
Centulos ou choqueiros de Redondela, con binchas penduradas nun tirso.
Zarromaco Santander
Zangarrón, de Sanzoles del Vino Zamora.
Antruejo, de Llamas de la Ribera León.
Kilikis, coas botanas (binchas) de Tafalla Navarra.
Zako Zar, coas pizontziak (binchas) de Lesaka Navarra.
Los Buches, con binchas de grandes peixes, en Lanzarote.
Blancs-Moussis, Association Space et bien-être de Vieux-Reng Bélxica.
Schuttige, de Elzach Alemania
Diablo Cojuelo, con bimbas (vixigas) de República Dominicana.
Vejigantes, de Puerto Rico.

 

Entroidos de Europa

Charles Fréger

Vigo O Merdeiro

PortugalCaretos de Podence

Asturias

Zamora

León

Cantabria

Euskadi

Italia

Suíza

Cerdeña

Eslovenia

Bulgaria

Croacia

Irlanda

Hungria

Macedonia

Polonia

http://www.mascaradaiberica.com

http://tokitan.tv/carnavales-tradicionales-europa-ancestrales-rurales
https://en.wikipedia.org/wiki/Category:European_legendary_creatures
https://de.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Deutsche_Sagengestalt

Para Novos Entroidos Urbans

Máscaras de reciclaxe

Pra os Cativos

Os Bolechas Entroido

Festivais e Mascaradas

Mascarada Iberica, Viana do Bolo, Vilariño de Conso.
Festival de La Mascara, en Zamora.
Mascararte Bienal da Mascara, en Braganza.
Festival Internacional de Kukeri Starchevata Razlog, en Bulgaria.

 

Museos do Entroido

Antroidos de Galicia

MUSEO GALEGO DO ENTROIDO, en  Xinzo de Limia.

MUSEO DO POBO GALEGO, en Santiago de Compostela.

CENTRO INTERPRETATIVO DA MASCARA IBERICA, en Lazarim (Portugal).

ACADEMIA IBERICA DA MASCARA

MUZEUL NATIONAL AL TÂRANULUI ROMÂN, de Bucarest (Romanía).

INTERNATIONAL MUSEUM VAN HET CARNAVAL EN HET MASKER, en Binch (Bélxica).

 

Bibliografia

O Policarpio. Memoria de Samede, de Emi Cagiao “Miluca da Moreira”.
El antroido en las Marinas dos Condes, de Jose Raimundo Nuñez Lendoiro.
Entruidos e mascaradas na Galiza, de Oscar Sotelo (Editorial Semente).
O Carnaval en Galicia, de Federico Cocho de Juan (Editorial Xerais).
Festas populares de Galicia, de Felipe Senén López Gómez (Baía Edicións).
O Entroido ou os praceres da carne Xosé Ramón Mariño Ferro Edicións do Castro
Seres galegos das augas: mitoloxía comparada, de Xoán Xosé Teijeiro Rey (Editorial Toxosoutos).
Diccionario de seres miticos galegos, de  Xoán R. Cuba,  Xosé Miranda, Antonio Reigosa e Lázaro Enríquez (Edicións Xerais).
Choqueiros. Breve crónica histórica do carnaval coruñés. pdf 5MB Xosé Alfeirán Ed. Concello da Coruña
El carnaval, de Julio Caro Baroja (Alianza Editorial).
Mascara Iberica, de Helder Ferreira e Bernardo Calvo.
El carnaval en Europa, de José Luis Sánchez (Miraguano Ediciones).
Rituais com mascara, de Helder Ferreira e Elisa Martins Alves (Editorial Progestur).
Actas das Xornadas sobre o Entroido de Galiza (Editorial Sociedade Antropolóxica Galega).

 

antroido, entroido, antroxo, antruido, antrollo, tradicional, ancestral, samede, paderne, a coruña, muiñeira cruzada, bonitos, contrarios, vixigueiros, carnival bladders, vessies de carnaval,
pantallas de xinzo da limia, peliqueiros de laza, felos de maceda, boteiros de viana do bolo, mazcaras de maceda, choqueiros, cigarróns de verin, xerais do ulla, charrúas de allariz, madamas e galáns de cobres, vergalleiros, murrieiros, troteiros de bande, bonitas de sande, damas e galáns, momadas de cotobade ,gamachiños e zaralleiros das mariñas, madamitas e madamitos, centulos de redondela, vellarróns, mecos, volantes, oso de salcedo, merdeiro de vigo , irrio de castro caldelas,os maranfallos de burbia  , carantoñas de aceuche ,krampus, busos, surovichkare, busójárás, pohod bušara, survakari, arapides, dziady macinulla, dziady smigustne, chriapa, zezengorri, juan tramposos, momotxorros, zarramacos, zamarron, trapajones de silio, caretos de ousilao, caretos de lazarim, reisigbaren, dondolasi, zvoncari, manastira humorului, nuuti pukki, armagh, fijadora, morena, carochos, zangarrones, jurrus, atenazador de san vicente de la cabeza, diablos de luzón…

O Diaño Cichol 2018

Guía Urxente de Novos Entroidos Ancestrais (Rurais e Urbans)

Guía Urxente para Novos Entroidos Ancestrais ( Rurais e Urbans )

Que é o Antroido / Entroido / Antroxo / Antruido?

É un conxunto de Ritos Pagáns e Panteístas de pasaxe, de fertilidade e propiciatorios da Terra, dos homes, dos animais e dos vexetais.
Non é un disfrace é un Traxe de Antroido. O Antroido é Sagrado e Inviolábel.

Que usar?

Tradicionalmente usaban o que tiñan a man: pelicas ( peliqueiro ), chocas ( choqueiro ), ferramentas de metal, mantóns, chapeaus…

No rural a mellor opción é optar por elementos naturais, con elo contribúese a entendermos mellor o noso medio ambiente e conservalo tal e como o recibimos.

No interior: follas, brión, carrabouxos, landras, cortizos, plumas, etc.
Na costa: cunchas, buguinas, espiñas, algas secas, paos das qrebas, etc.

Na cidade recicla xornais, botellas, caixas, palets, etc.

Recupera o pasado

Investiga e pregunta aos vedraños e petrucios que facían? como? quen? con que? onde?

Xúnguete aos teus devanceiros.

Inventa o presente

Inspírate porén non copies.

Cada Antroido debe ser único.

Procura e fai.

Participa

Para preservar o Entroido compre que o pobo se involucre.
Aínda que non señas natural, cómpre xente que siga a tradición. De seguro estaran moi ledos de que participes, non como sinxelo espectador senón sendo parte activa.

Respeta
Os Antroidos son Sagrados, é dicir intocables, estanlles permitidas cousas que non o estarían fóra dese tempo.
Non se lles pode sacar as máscaras, insultar, tocar, pegar, etc. aínda que eles si poden facelo.
Podes ter que convidalos a comer ou beber.

Síntete orgulloso da túa Terra.

Non comercialices unha tradición. Non participes en espectáculos alóctonos, descontextualizados e mediáticos.

Os individuos transfórmanse temporariamente noutros seres e a comunidade, noutro mundo.

Aínda que hoxe en día as máscaras son os media, a propaganda, a política, internet, a moda, a publicidade, os cartos… que nos fai vivir tamén temporalmente noutros mundos.

O Antroido é un dos poucos espazos de liberdade individual e colectiva.

A Derradeira República da Imaxinación e Arquivo da Memoria Colectiva e Resistencia Identitaria.

Capital cultural interxeracional.

A Tolemia do Antroido serve para darlle senso á propia existencia nun mundo real cada dia menos críbel.

Viva o Antroido.

O Diaño Cichol

dianhocichol@gmail.com

Samede 24-10-2017

Caos – Orde. Pasado – Futuro. Lua – Sol. Inverno – Primaveira. Tristura – Ledicia. Individuo – Comunidade. Mal – Ben. Enfermidade – Saude. Morte – Vida.

© 2018 Entroido de Samede

Theme by Anders NorenUp ↑